Có quan điểm cho rằng, Sở Văn hóa Thể thao và Du lịch Hà Nội cần có văn bản hướng dẫn thực hiện nghi lễ hầu đồng ở các đền, điện, phủ trên địa bàn Hà Nội
Tuy thế, theo ý kiến của Tiến sĩ Lê Thị Minh Lý, Giám đốc trọng điểm nghiên cứu và phát huy giá trị di sản văn hóa: Nhà nước không nên quản lý sâu vào hoạt động này, không nên chuẩn hóa bằng một quy trình cụ thể, nhất là việc mang kinh phí để ủng hộ, bởi làm như thế sẽ bị thất bại và chúng ta đã có nhiều bài học về vấn đề này.
Trong công tác bảo tồn nghi lễ chầu văn để không biến dạng trong đời sống tầng lớp hiện thời, song song phát huy giá trị quý của lễ nghi này cũng còn nhiều vấn đề đáng bàn. Nhưng cũng vì Sân khấu hóa lễ nghi chầu văn khiến các nhà quản lý, nhà nghiên cứu văn hóa lo ngại sẽ làm biến dạng giá trị gốc của chầu văn. Theo quan điểm của Giáo sư, chầu văn sống được là nhờ tâm linh, nếu dẹp linh tính để sàn diễn hóa thì không còn là chầu văn mà chỉ là sự mô phỏng nhạt phèo.
Diễn xướng hầu đồng phải thực hiện trước các bàn độc Tứ phủ với tượng Thánh, đồ thờ phụng, các lễ phẩm được trang trí với màu sắc nhóc, hạp với các đền, phủ. Nhiều quốc gia trên thế giới có nghi lễ chầu văn, cũng không phản đối việc đưa chầu văn trở nên một loại hình nghệ thuật phục vụ công chúng. Đinh Thị Thuận. Các đoàn thể dân chúng cùng tuyên truyền để sum vầy, hội viên hiểu biết rõ về tín ngưỡng thờ Mẫu và lễ thức hầu đồng; hỗ trợ các ban quản lý, thủ nhang, đồng đền làm tốt hoạt động tín ngưỡng, nhất là lễ thức chầu văn.
* Không nên chuẩn hóa lễ thức chầu văn Tín ngưỡng thờ Mẫu – nghi lễ chầu văn với những giá trị triết lý, đạo đức và văn hóa sâu sắc, được quần chúng.
Cần để lễ nghi chầu văn phát triển thiên nhiên như vốn có của nó, Nhà nước tham gia bằng cách cộng đồng nào có sáng kiến hay thì ủng hộ, coi trọng các sáng tạo của cộng đồng, giúp họ phát triển những cái đúng, hạn chế những cái chưa được.
Thành thử, chúng ta có nên tách nghệ thuật ra khỏi tâm linh không?". Hà Nội là nơi lễ thức chầu văn rất phát triển.
* Sàn diễn hóa tín ngưỡng linh tính Hát văn – lên đồng (chầu văn) là sinh hoạt mang tính chất tín ngưỡng, văn hóa cộng đồng và là lễ nghi chính của tục thờ thánh Mẫu tam phủ - tứ phủ. # Tích cực dự và cuộc sống ghi nhận, cần được bảo tàng và phát huy trong đời sống đương đại.
Có thể kể trích đoạn Ba giá đồng của hí viện Chèo Hà Nội, hay Nghệ sĩ dân chúng Lan Hương đã dựng lại nghi lễ chầu văn trên Sân khấu Nhà hát tuổi xanh bằng ngôn ngữ múa và âm nhạc với cái tên linh tính Việt, nghệ sĩ Piano Phó An My đưa lễ thức chầu văn lên sàn diễn với tên gọi Đồng… Các thử nghiệm này thu hút khá đông sự ủng hộ của khán giả và được nhiều người coi là đáng hoan nghênh. Nhưng cũng phải dìm, chầu văn không chỉ là một tìn ngưỡng đạo mà còn là một văn hóa nghệ thuật truyền thống phong phú, có sự kết hợp ăn nhịp giữa các thần tích, huyền thoại về các thần thánh, văn hóa truyền khẩu, đặc biệt là diễn xướng với âm nhạc, ca hát, nhảy múa… Chính vì thế, chầu văn đã được những người làm nghệ thuật thực hiện Sân khấu hóa để tạo ra những sản phẩm văn hóa phục vụ công chúng.
/. Như vậy, các tác phẩm sàn diễn hóa chầu văn sẽ không còn cái “hồn” mà trở nên nhạt. Tuy nhiên, trong một số đền, điện, việc thực hành lễ thức chầu văn cũng nảy sinh một số hạn chế và thụ động. Giáo sư Tô Ngọc Thanh, Chủ tịch Hội Văn nghệ dân gian tỏ ra bức xúc: "Khi chúng ta đưa trích đoạn nghi lễ chầu văn trình diễn ở nước ngoài, thì khán giả tại Hàn Quốc-nơi lễ thức này phát triển mạnh thấy lạ lẫm và nói rằng đây không phải là lên đồng.
Tuy vậy, cũng có ý kiến cho rằng, khi Sân khấu hóa chầu văn thì cũng cần xác định giá trị nghệ thuật không nằm ở yếu tố linh tính của chầu văn. Đã mất linh tính thì sẽ không tạo nên sự hứng khởi, thăng hoa cho những người phụ trách vị trí thanh đồng, cung văn.
Vấn đề nằm ở chỗ nếu tách tín ngưỡng ra khỏi nghệ thuật để sàn diễn hóa chầu văn, thì sẽ hoàn toàn đánh mất linh tính. Những ý kiến được đưa ra tại hội thảo cũng là vấn đề để cơ quan quản lý văn hóa Hà Nội cân nhắc, để lễ thức chầu văn tại Hà Nội luôn phát triển mạnh mẽ và có sức lan tỏa rộng lớn. Đồng thời chỉ dẫn cho các ban quản lý, thủ nhang, đồng đền thực hiện và tự quản, kết hợp cũng chính quyền xã, phường, rà để phát huy đúng giá trị quý của lễ nghi chầu văn, khắc phục các sai lệch và tiêu cực.
Không có nhận xét nào:
Đăng nhận xét