Tục thuê tiên phong chồng, ăn bốc của người Chăm ở Bình Thiên.

Ảnh: Hà Nguyễn

Tuy nhiên, sự khe khắt xen lẫn khắc nghiệt của những điều luật ấy lại tạo cho họ lối sống lành mạnh, tương thân tương ái và thủy chung trong hôn nhân.

Chỉ có như thế, cộng đồng mới chấp thuận mối quan hệ vợ chồng của họ. Đàn ông Chăm mặc váy để bộc lộ nam tính. Những chiếc khăn trùm quanh đầu phủ kín bờ vai thon thả, nhóng nhánh hoa văn cầu kỳ. Khi ăn chay, người Chăm không được nuốt nước bọt suốt cả ngày và lập lại trong suốt tháng ăn chay.

Chúng tôi dùng muỗng để xúc chứ tuyệt đối không dùng đũa hoặc thìa"  , ông Mách Ly chỉ dẫn nghi tiết ăn bốc của người Chăm cho chúng tôi.

Nên, hôn nhân không hạnh phúc như mong muốn, họ vẫn rứa duy trì mối tình nghĩa ấy, để không phải hối tiếc và vấp phải những khó khăn của luật tục về sau".

Những cư dân người Chăm trước nhất cho đến thế hệ sau có sự giao lưu văn hóa với các dân tộc Kinh, Hoa, Khơ-me. Ăn bốc, thí đến chết  Làng Chăm có hơn 100 năm hình thành và gắn bó với vùng đất búng Bình Thiên.

Thế gian có quan niệm "có thực mới vực được đạo", người Chăm cũng nghĩ thức ăn khôn xiết cao quý. Trái lại, người vợ có quyền sống nối với người chồng mới đến trọn đời.

Người Chăm ăn cơm rất đúng giờ, cứ đúng 11h họ lại ngồi vào bàn khấn vái rồi dùng tay ăn cơm. Kiêu hãnh khi biểu thị và gìn giữ vẹn tròn văn hóa dân tộc   Người Chăm vùng biên cương Việt Nam-Campuchia sống rất hòa thuận với cộng đồng dân tộc Kinh trong vùng.

Bất cứ dân tộc nào cũng có những quy định văn hóa riêng nhưng mang tính bắt và khe khắt như ở xóm Chăm bên bờ "Hồ nước trời" thì rất hiếm hoi.

Vẫn luôn giữ giàng tập tục riêng của mình. Bên cạnh cách ăn mặc, người Chăm còn có nhiều nghi thức độc đáo khác, trong đó phải kể đến nghi tiết ăn bốc đầu tiên.

Thánh Alla đã ban thức ăn để cho con người duy trì sự sống nên ăn bốc trở thành lễ nghi thắt với người Chăm.

"Người nghèo sẽ được miễn thủ tục bố thí và hành hương, còn người giàu phải bộc trực bố thí cho người nghèo. Và, người Chăm chỉ dùng 3 ngón tay gồm ngón cái, ngón trỏ và ngón giữa bốc thức ăn. Họ rất kiêu hãnh khi mô tả và giữ gìn vẹn tròn văn hóa dân tộc, không chút ngần ngại trước ánh mắt tò mò, ngạc nhiên của khách tham quan.

Người đàn bà có quyền thử thách người chồng của mình trước khi cưới hoặc đã ly hôn mà muốn nối lại quan hệ. Khi ăn, buộc phải bốc bằng tay phải, bởi tay trái có thể đã làm điều sai lầm nên không được bốc thức ăn. Ông Ly chia sẻ thêm:  "Việc sử dụng chén, tô đựng thức ăn cũng có quy định tách biệt như cơm phải để vào tô, thức ăn phải chia ra chén phân cho từng người.

Khi chúng tôi lia ống kính máy ảnh tìm những hình ảnh đẹp thì bắt gặp vài cô gái Chăm nhoẻn miệng cười bẽn lẽn, thẹn gật đầu chào. Họ thân thiện, cởi mở và hiếu khách. Ảnh: Hà Nguyễn. Người chồng mới cũng đối mặt với nguy cơ vỡ vạc gia đình nếu người này đã có vợ con", ông Ly băn khoăn về luật tục thuê chồng của dân tộc mình. Chồng cũ phải ngậm ngùi, gạt bỏ những ích kỷ của đàn ông để đợi chờ vợ cũ trở về sau ba ngày ba đêm liên tiếp sống với người mới.

Riêng đồ ăn nước như canh, lẩu. "Những sự việc đau lòng xảy ra khi thực hiện luật tục thuê chồng của người Chăm đều có thực.

Tập tục thuê chồng có một không hai  Thật lỗi, nếu chúng tôi không nhắc đến tập tục thuê chồng lạ thường của người Chăm ở búng Bình Thiên.

Sau khi tìm hiểu các luật tục không tiền khoáng hậu ở miền đất sông nước, ông Ly lại đưa chúng tôi dạo một vòng xóm Chăm nghèo nằm san sát bên búng Bình Thiên.

Tuy nhiên, dưới góc nhìn của những cán bộ văn hóa như chúng tôi, luật tục thuê chồng rất cần thiết để đề cao nữ quyền và tránh khỏi những cuộc ly hôn với lý do không chính đáng, vặt vãnh",  chị Đoàn Thị Anh Thư, cán bộ Văn hóa - Du lịch huyện An Phú cho biết.

Bên cạnh nghi tiết ăn bốc, người Chăm phải tuân nghi tiết thí và hành hương trong thế cuộc. Để thực hiện nghi tiết này, người chồng cũ phải lặn lội độ, nhờ vả một người đàn ông khác mà họ tin tức sẽ không cướp mất vợ mình vào vai chồng mới của vợ cũ.

Tóc mây lổng chổng cuốn hồn khách phương xa dạo bước chầm chậm

Ông Ly cho biết: "Dù cuộc sống đương đại cho phép những cặp vợ chồng không hòa thuận có thể thoải mái ly hôn, nhưng với người Chăm ở "Hồ nước trời", ly hôn không hề dễ dàng. Theo luật tục của người Chăm, người phụ nữ chủ động trong hôn nhân và cáng đáng những việc trọng đại trong gia đình. Luật tục thuê chồng ra đời cũng nhằm nâng giá trị của người phụ nữ Chăm và "người đàn ông nào không đủ bản lĩnh sẽ không tài nào vượt qua được thử thách nghiệt ngã là cho vợ mình sống như vợ chồng với người đàn ông khác ba ngày ba đêm", ông Ly nhấn mạnh luật tục thuê chồng cho vợ của đàn ông Chăm.

"Với đàn ông Chăm, đàn ông phải mặc váy mới nam tính, váy càng sặc sỡ, màu càng trội, tươi sáng thì càng được ưa thích và mới biểu đạt được cá tính mạnh mẽ của đàn ông. Người đi bố thí và hành hương phải giữ tâm trong lành và vui vẻ, thực tình san sẻ khó khăn với mọi người",  ông Ly cho biết.

Cũng bình thường"  , ông Mách Ly, phó bí thơ Chi bộ ấp Búng Lớn (xã Nhơn Hội, huyện An Phú) giới thiệu vài nét về văn hóa ăn mặc của người Chăm ở búng.

Dù rằng, cách ăn mặc có hơi rườm rà nhưng đàn ông Chăm vẫn đảm nhiệm được nhiều việc vất vả, chạy xe máy, làm đồng. Họ ít khi vướng vào các nhợt xã hội hay tham gia vận chuyển hàng hóa lậu dù rằng cuộc sống còn rất nhiều khó khăn.

"  Từ khi còn nhỏ, con nít Chăm đã được bác mẹ đút thức ăn bằng tay và dạy chúng lấy thức ăn bằng nghi tiết truyền thống. Đi bộ dọc con đường nhựa bao quanh búng, chúng tôi ngất ngây trước vẻ đẹp của con gái Chăm dịu dàng, mềm mại trong trang phục váy áo dáng bộ với màu sắc sặc sỡ. Những thanh niên có làn da đen rắn chắc trong váy áo sặc sỡ lại vui vẻ bồng bế con trẻ thay vợ.

Cánh mày râu người Chăm cũng không kém cạnh trong cách ăn vận sao cho bắt mắt. Người nào có điều kiện mà không thí, không hành hương sẽ bị cõi tục miệt thị và tất có nghiệp báo. Không phải bốc thế nào cũng được mà luôn tuân theo một cách thức cố định đã được truyền dạy lâu đời. "Nhiều trường hợp người vợ nảy sinh tình cảm với chồng mới hoặc có con với người đó thì chồng cũ đành bùi ngùi mất trắng tiền, tình.

Các cặp vợ chồng lỡ ly hôn muốn hàn gắn đã phải bỏ xứ đến vùng đất khác để không mắc phải luật tục thuê chồng hà khắc. Người được thuê không nhất thiết phải đơn thân, thậm chí đã có vợ con càng tốt nhưng buộc phải đủ tuổi dựng vợ gả chồng.

# Sự thèm thuồng, thế tục, như vậy sẽ khiến ngu nổi giận". Chồng cũ đưa lễ phẩm cho chồng mới có thể bao gồm tiền vàng hoặc các vật có giá trị, tùy vào đàm phán giữa đôi bên. Người Chăm nơi đây rất gần gụi và hiếu khách. Ông Mách Ly thảo luận với PV. Với chúng tôi, cách ăn như vậy rất thoải mái. Đặc biệt, vào tháng ăn chay, việc ăn uống của dân tộc Chăm càng khắt khe hơn, đơn cử việc nuốt hay nhổ nước bọt cũng phải cân nhắc đúng sai.

Nụ cười nhiệt thành khiến lòng khách xa nhẹ nhàng. Một đôi vợ chồng đã ly hôn nhưng vẫn thương xót nhau và có ý muốn nối lại duyên cũ, nhất định phải thực hành nghi tiết thuê chồng. Những người sống dưới ghe tàu cũng vẫn tuân thủ đúng theo luật định mặc cho sự chồng chềnh trên mặt hồ.

Sau 3 ngày, người vợ sẽ được chồng cũ rước về nếu còn xót thương và bịn rịn. Việc nuốt nước miếng vào trong trình diễn. Trong khoảng thời gian này, vợ cũ và người được thuê phải ăn chung mâm, ngồi chung chiếu, ngủ chung giường và sinh hoạt vợ chồng đúng nghĩa theo tập tục dưới sự giám sát của người già có uy tín trong vùng.

Ngọc Lài - Hà Nguyễn. Nhiều gia đình ly tán, bạn bè hiểu lầm nhau dù trước khi thực hiện luật tục họ đã rất thân thiết, yêu quý nhau. Rưa rứa, người giàu mới bị buộc sang Sông Hằng hành hương. Ăn bốc cũng phải học. Thành thử, việc chấm dứt cuộc sống vợ chồng cũng phụ thuộc nhiều vào suy nghĩ và xúc cảm của người phụ nữ.

Bởi, ly hôn rất dễ nhưng để quay lại với nhau rất khó. Bởi theo quan niệm của người Chăm xứ búng Bình Thiên, những thông tục như ăn bốc, bố thí, mặc váy, hành hương, thuê chồng phải được trọng và thực hành trong suốt thế cục.